Nghệ thuật đóng thuyền mành và kỹ nghệ xảm thuyền không chỉ là những kỹ thuật cơ khí hàng hải, mà là linh hồn, là kết tinh của trí tuệ dân gian Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử mở cõi và chinh phục đại dương. Nhằm mục đích phục dựng, nghiên cứu và bảo tồn những tri thức phi vật thể đang đứng trước nguy cơ thất truyền này, Bảo Tàng Hàng Hải (baotanghanghai.com) trân trọng kính mời các nhà nghiên cứu, nghệ nhân đóng tàu, và các kỹ sư cơ khí hàng hải tham gia viết bài cho: Hội nghị chuyên sâu về Nghệ thuật đóng thuyền mành và Kỹ nghệ xảm thuyền cổ truyền 2026.
1. Mục tiêu hội nghị
Hội nghị hướng tới việc xây dựng một hệ thống tài liệu chuẩn mực về kỹ thuật đóng tàu cổ, tập trung vào:
- Cơ học thuyền mành: Nghiên cứu cấu trúc cánh buồm, độ cân bằng thủy tĩnh và động lực học của vỏ tàu gỗ.
- Kỹ nghệ xảm thuyền: Phục dựng công thức pha chế nhựa cây, vỏ cây ngậm dầu để chống thấm – “vũ khí bí mật” giúp các con tàu gỗ bền bỉ suốt hải trình vạn dặm.
- Vật liệu bản địa: Đánh giá các loại gỗ bản địa (lim, sến, đước, tràm) và kỹ thuật xử lý vật liệu ngậm mặn.
2. Các chủ đề kêu gọi tham luận
Ban tổ chức hoan nghênh các bài viết chuyên sâu đi vào các khía cạnh:
- Dấu vết kỹ thuật: Phân tích các khớp mộng cổ, kỹ thuật ghép ván chồng (Clinker) và cấu trúc sống tàu trong thuyền mành Việt Nam.
- Tri thức truyền khẩu: Ghi chép lại các quy trình xảm thuyền, cách chọn gỗ và cách “đọc” độ cong của gỗ để tạo dáng tàu của các nghệ nhân cao niên.
- Phục dựng thực địa: Báo cáo kết quả phục dựng các mô hình thuyền mành cổ dựa trên các bản vẽ kỹ thuật cũ hoặc xác tàu được trục vớt.
- Đối sánh quốc tế: So sánh kỹ nghệ đóng tàu Việt Nam với các kỹ thuật đóng thuyền khu vực Đông Nam Á và phương Tây thế kỷ 17-18.
3. Thể lệ và tiến trình
- Định dạng: Bài viết khoa học (tối đa 4.000 từ) hoặc báo cáo kỹ thuật. Khuyến khích kèm theo bản vẽ kỹ thuật, hình ảnh mô tả khớp nối hoặc video quy trình xảm thuyền.
- Thời hạn gửi bài: Trước ngày 15 tháng 9 năm 2026.
- Địa chỉ gửi bài:
research.dept@baotanghanghai.com - Quyền lợi: Các bài viết xuất sắc sẽ được công bố trong kỷ yếu hội nghị chuyên sâu của Bảo tàng và có cơ hội được trưng bày tại khu vực “Xưởng tàu cổ” của hệ thống bảo tàng số.
4. Tại sao cần bảo tồn di sản này?
Kỹ nghệ xảm thuyền và đóng thuyền mành không chỉ là di sản, đó là bài học về sự thích ứng thông minh với khí hậu và môi trường biển. Trong kỷ nguyên vật liệu tổng hợp, những hiểu biết về “sức bền sinh học” của gỗ sồi hay gỗ lim ngậm mặn lại trở thành những tri thức quý giá cho ngành công nghệ hàng hải hiện đại.
“Đóng tàu không chỉ là tạo ra phương tiện, mà là thổi hồn vào những khối gỗ để chúng có thể đứng vững trước cuồng phong của biển cả. Hội nghị này là nỗ lực để lưu giữ hơi thở đó cho đời sau.”
